बुटवल। लुम्बिनी प्रदेशका मुख्यमन्त्री जोखबहादुर महराले शुक्रबार विश्वासको मत लिने भएका छन् । शुक्रबार दिउँसो १ बजे मुख्यमन्त्रीले विश्वासको मत लिने भएकाले सभामुख तुलाराम घर्ती मगरले प्रदेशसभाको बैठक बोलाउने तयारी गरेका हुन् ।

लुम्बिनी प्रदेशसभा नियमावलीको नियम १२ अनुसार बैठक बस्न लागेको प्रदेशसभा सचिव दुर्लभ कुमार पुनले जानकारी दिए ।

लुम्बिनी प्रदेशसभाका ८७ सांसद मध्ये बहुमतका लागि ४४ सांसद आवश्यक पर्छन् । महरालाई एमालेको २९, माओवादी १०, नागरिक उन्मुक्ति पाटीका ४, जसपाका ३, नेकपा एकीकृत समाजवादीका एक र स्वतन्त्र सांसद खड्क बस्नेत गरी ४८ सांसदको समर्थन रहेको छ । महराले विश्वासको मत लिएपछि मात्रै सरकार विस्तारको काम अगाडि बढाउने तयारी गरेका छन् ।

काठमाडौँ । राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा)को संसदीय दलका प्रमुख सचेतक ज्ञानेन्द्र शाहीलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ ।

प्रहरीले उनलाई भद्रकाली क्षेत्रमा भएको प्रदर्शनका क्रममा नियन्त्रणमा लिएको प्रहरीले जनाएको छ ।

शाहीले निषेधित क्षेत्र तोड्न र आन्दोलनकारीलाई पछि नहट्न उक्साएर मुठभेड निम्त्याउने प्रयास गरेको प्रहरीको भनाइ छ ।

राष्ट्रिय सभाको उपाध्यक्ष पदका लागि नेकपा (एमाले) र नेपाली कांग्रेसका तर्फबाट छुट्टाछट्टै उम्मेदवारी दर्ता भएको छ।

एमालेका तर्फबाट विमला घिमिरे र कांग्रेसको तर्फबाट विष्णुदेवी पुडासैनीले उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन्। राष्ट्रिय सभाको उपाध्यक्ष पदका लागि बुधबार निर्वाचन हुँदै छ। तत्कालीन उपाध्यक्ष उर्मिला अर्यालले गत चैत १५ गते पदबाट राजीनामा दिएकी थिइन्।

बझाङ । बझाङमा हुने उपचुनावमा नेकपा माओवादी केन्द्रले नेकपा एमालेका उम्मेदवारलाई सघाउने भएको छ। त्यसका लागि बझाङमा नेकपा माओवादीको बैठक बसिरहेको र केही समयमा यसबारे निर्णय हुने माओवादीका सुदूरपश्चिम प्रदेशअध्यक्ष हरि चौधरीले जानकारी दिए।

उनका अनुसार उपचुनावका लागि माओवादीले बझाङमा जनक बुढाले दिएको उम्मेदवार फिर्ता गराइ एमाले उम्मेदवार दमनबहादुर भण्डारीलाई सघाउने औपचारिक निर्णय लिँदै छ।

उम्मेदवारी फिर्ता लिनका लागि अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले बझाङ पार्टीलाई निर्देशन दिएका थिए। आगामी १५ वैशाखमा बझाङको प्रदेशसभा-१ मा उपचुनाव हुँदै छ।

यसअघि इलाम-२ मा हुने उपचुनावमा पनि माओवादीले एमालेलाई सघाउने निर्णय लिएको थियो।

काठमाडौँ । राष्ट्रिय सभाको उपाध्यक्ष पदमा आज उम्मेदवारको मनोनयन दर्ता हुँदै छ । उपाध्यक्षका लागि बुधबार निर्वाचनको मिति तोकिएको छ ।

संसद् भवनको ल्होत्से हलमा मनोनयन दर्ताका लागि स्थान तोकिएको छ ।

राष्ट्रिय सभामा हाल ५८ सदस्य छन् । जसमा नेकपा माओवादी केन्द्रका १७, नेपाली कांग्रेसका १६, नेकपा एमालेका १०, नेकपा एकीकृत समाजवादीका आठ, लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी नेपाल र राष्ट्रिय जनमोर्चाका एक÷एक तथा दुई जना मनोनीत सदस्य रहेका छन् । सत्ता गठबन्धन दलले गठबन्धन गरेर एउटा मात्रै उम्मेदवार उठाउने सहमति गरे पनि अहिले एमाले र एकीकृत समाजवादी दुवैले दाबी गरिरहेका छन् ।

संविधानले राष्ट्रिय सभाको अध्यक्ष र उपाध्यक्षमध्ये एक जना महिला र फरक–फरक दलको हुनुपर्ने व्यवस्था गरेको व्यवस्था गरेको छ । जसअनुसार राष्ट्रिय सभाको अध्यक्षमा पुरुष निर्वाचित भइसकेकाले अब उपाध्यक्षमा महिलाले मात्रै उम्मेदवारी दिन पाउनेछन् ।

अर्नेस्टो चे ग्वेराको जीवन चलचित्र जस्तै छ । चे ग्वेराले सँधै यस्तो समाजका लागि लडे, जहाँ सबै मानिस समान छन्, कसैबीच भेदभाव हुँदैन । २३ वर्षको उमेरमा उनको करिब १० हजार किलोमिटरको यात्रा र क्युवाली क्रान्तिमा उनको महत्वपूर्ण योगदानले उनलाई क्रान्तिकारीबाट मसीहा बनाइदियो।

लामो कपाल, अलिकति दाह्री, खाकी वर्दी र तारासहितको टोपी लगाएका अर्नेस्टो चे ग्वेभारा अहिले पनि युवा क्रान्तिकारीहरूको भीडको हिस्सा हुन्। रक कन्सर्टदेखि आन्दोलनसम्म, तपाईंले यो युवा आइकनको तस्बिरहरू टी-शर्टहरू र युवाहरूको नारासहितको प्लेकार्डमा देख्नुहुनेछ। यसरी हरेक विचारधाराका युवाले चे ग्वेभारालाई नायक मान्छन् तर कम्युनिस्ट पक्षमा झुकेका युवाहरूले उहाँलाई आफ्नो योद्धा मान्छन्, जसले सामन्तवादको अन्त्यका लागि जनताको हृदयमा यस्तो क्रान्ति जगायो जुन आज पनि देखिन्छ । यो बलिरहेको छ। चे ग्वेभारा दुई किसिमले लोकप्रिय भए, कतिपयले उनलाई हत्यारा चे ग्वेभारा भन्छन् भने कतिपयले उनलाई क्रान्तिकारी गीत लाल सलामले प्रस्तुत गर्छन् ।

चे ग्वेभाराको जीवन एक चलचित्र जस्तै हो जुन तपाइँ बारम्बार हेर्न चाहनुहुन्छ। चे ग्वेभारा के थियो भन्ने कुरा यसरी बुझ्न सकिन्छ कि त्यस समयका महान फ्रान्सेली दार्शनिक जीन-पल सार्त्रले त्यस व्यक्तिलाई आफ्नो समयको सबैभन्दा पूर्ण मानिसको उपाधि दिएका थिए। चे ग्वेराले सँधै यस्तो समाजको लागि लडे जहाँ सबै मानिस समान हुन्छन् र कसैबीच भेदभाव हुँदैन। क्युवाली क्रान्तिका नायक चे ग्वेभाराले आफ्नो मृत्युसम्म साम्राज्यवादी र पुँजीवादी शक्तिका विरुद्ध लडे । यही कारण हो कि उहाँ आजका युवाका नायक हुनुहुन्छ जो धरतीमा साम्राज्यवाद र पुँजीवाद विरुद्ध लड्न चाहन्छन् । चे ग्वेभारामाथि किताब लेख्ने जोन ली एन्डरसन भन्छन्, चे ग्वेभाराले आफ्नो प्राण दिएर क्रान्तिलाई जीवित राखेकाले आज पनि युवाका नायक हुन् । क्रान्तिकारीले आफूलाई नष्ट गरेर पनि क्रान्तिलाई जीवित राख्छ भन्ने चे ग्वेभाराको विचार आज पनि युवाको मनमा जीवित छ ।

एक यात्राले चे ग्वेभारालाई क्रान्तिको मसीहा बनायो

चे ग्वेभाराको दिमागमा सधैं भेदभाव विरुद्धको आगो बलिरहेको भए पनि ‘चे’ आफ्ना साथी अल्बर्टो ग्रानाडोसँग मोटरसाइकलमा दक्षिण अमेरिकाको यात्रामा निस्कँदा ज्वालामुखी झैं निस्कियो । २३ वर्षको उमेरमा करिब १०,००० किलोमिटर यात्रा गर्दा `चे´ ले देखेका समाजले उनलाई सदाको लागि परिवर्तन गरिदियो। दक्षिण अमेरिकाको भ्रमणका क्रममा उनले समाज दुई भागमा बाँचिरहेको देखे, जहाँ एकातिर मानिसहरु संसारका सबै सुखसुविधाले भरिपूर्ण जीवन बिताइरहेका थिए भने अर्कोतिर दुई छाक खान नपाउने समाज थियो । मजदुर र गरिबको शोषण भइरहेको थियो । यी सबैले चे ग्वेभाराको दिमागमा दबिएको आगोलाई ज्वालामुखीमा परिणत गरिदियो । यस यात्रा पछि, चे, आफ्नो गृहनगर फर्किए र आफ्नो चिकित्सा अध्ययन पूरा गरे।

तर, यात्रा पछि उनको दिमागबाट डाक्टर बन्ने सपना हटेको थियो र यी सामन्ती शक्तिलाई उचित जवाफ दिन सक्ने क्रान्तिकारी बन्ने सपना आयो । सन् १९५३ पछि उनले अमेरिकाको छिमेकी ग्वाटेमालामा सामन्तवादको विरोध गर्ने र उनीहरूविरुद्ध लडिरहेका केही समूहहरू बनेको थाहा पाए । चे ग्वेभारा पनि उनीहरुमा सामेल भए । त्यतिबेला ग्वाटेमालामा राष्ट्रपति ज्याकोब अर्बेन्जको सरकार थियो । जेकबले आफ्नो ठाउँमा धेरै भूमि सुधार कानून ल्याउन चाहन्थे, जसले दलित मानिसहरूलाई फाइदा हुने थियो। तर यी कानुनका कारण अमेरिकाका केही पुँजीपतिको पैसा पनि लगानी भएको एउटा कम्पनी ‘युनाइटेड फ्रुट कम्पनी’ लाई ठूलो घाटा हुने थियो । अमेरिका यति ठूलो क्षति हुन दिन चाहँदैनथ्यो, त्यसैले उसले त्यहाँ सत्तापलट गर्‍यो र राष्ट्रपति याकूबका सबै समर्थकहरूलाई या त जेलमा हालियो वा मारियो। त्यस समयमा चे ग्वेभारा जेकबका केही ठूला समर्थकहरू मध्ये एक हुनुहुन्थ्यो, त्यसैले उनी ग्वाटेमाला छोडेर मेक्सिको आए र डाक्टरको रूपमा काम पाए। मेक्सिकोमा, उनले क्युबाबाट निष्कासित फिडेल क्यास्ट्रोका भाइ राउल क्यास्ट्रोलाई भेटे र त्यहाँबाट चे ग्वेभारा क्युवाली क्रान्तिको प्रसिद्ध अनुहार बने।

चे ग्वेभाराले यस समयमा फिडेल क्यास्ट्रोलाई भेटे र पछि उहाँको सबैभन्दा मिल्ने साथी बने। उनले क्युवाली क्रान्तिका लडाकुहरूलाई छापामार युद्ध सिकाउनुभयो, जसले क्युबाको अमेरिकी समर्थित तानाशाही सरकारलाई गम्भीर रूपमा हानि पुर्‍याइरहेको थियो। उनी पछि क्युवाली क्रान्तिको सबैभन्दा लोकप्रिय अनुहार बने र फिडेल क्यास्ट्रोको सरकारमा मन्त्री बने। यद्यपियपि ग्वेभारा कहिल्यै शक्तिको लागि लोभी थिएनन्, उहाँ एक योद्धाको रूपमा जीवन बिताउनुभयो, जसको कारण थियो कि उनले पछि यो पद छोडे र बोलिभियन क्रान्तिमा भाग लिन गए, जहाँ उहाँ CIA द्वारा मारिए।

क्युवाली क्रान्ति कसरी सुरु भयो ?

क्युवामा क्रान्ति सुरु हुँदा त्यसबेला अमेरिकाको पूर्ण समर्थन रहेको तानाशाह ब्याटिस्टाको सरकार थियो । अमेरिकाको समर्थन थियो किनभने अमेरिकी जनताले क्युबाको तेल र अन्य व्यवसायहरूमा धेरै पैसा लगानी गरेका थिए र उनीहरूले क्युबाबाट धेरै सम्पत्ति कमाउँदै थिए। तर, यी सबैको बीचमा क्युवाका आम जनता चरम गरिबी र भोकमरीको छेउमा पुगेका थिए । क्युबामा क्रान्ति हुनुको एउटा प्रमुख कारण यो थियो कि आफूलाई सफा राख्न खोज्ने अमेरिकाका सबै धनीहरूले यहाँ क्युबामा लागूऔषध र वेश्यावृत्तिको अड्डा बनाएका थिए। जुन क्युवाली जनतालाई मन परेन र उनीहरुको मनमा अमेरिका र बाटिस्टा सरकार विरुद्ध घृणा बढ्दै गयो । फिडेल क्यास्ट्रोले यस तानाशाही विरुद्ध विद्रोहको बिगुल बुलाए, जसमा अर्नेस्टो चे ग्वेभाराले उनलाई समर्थन गरे।

चे ग्वेभाराको कार्यनीति र छापामार युद्धले अमेरिकी र ब्याटिस्टाको सेनालाई पराजित गर्यो र 1959 मा क्युबाको शक्तिलाई पराजित गर्यो। फिडेल क्यास्ट्रोले क्युवामा चे ग्वेभाराले देखेका र क्युवाली जनतालाई देखाएको माक्र्सवादी प्रणालीलाई क्युबामा लागू गरेका थिए । यस सरकारमा चे ग्वेभारालाई उद्योग मन्त्रालय दिइयो र उनी ‘बैंक अफ क्युबा’को अध्यक्ष नियुक्त भए। उनले कहिल्यै सत्तामा बस्ने प्रयास नगरे पनि यति ठूलो पद पाएपछि पनि उनले सामान्य मानिसजस्तै बाँच्न रुचाए । फिडेल क्यास्ट्रोले क्युबामा माक्र्सवादी व्यवस्था लागू गरे पनि त्यो सम्पूर्ण सरकारमा यदि कोही सच्चा मार्क्सवादी थिए भने त्यो चे ग्वेभारा मात्रै थिए भन्ने उहाँलाई नजिकबाट चिन्नेहरू विश्वास गर्छन्। उद्योगमन्त्री हुँदा चे ग्वेभाराले पनि एकपटक भारत भ्रमण गरेका थिए ।

चे ग्वेराको हत्या

‘चे’ फ्रेन्च शब्द हो जसको अर्थ मित्र हो। चे ग्वेभारा एक मात्र व्यक्ति थिए जसले अमेरिका जस्तो ठूलो सामन्ती देशका लागि विश्वभर धेरै भियतनामहरू सिर्जना गरेका थिए। यो व्यक्तित्वले आफ्नो क्रान्तिले जनताको हृदयमा यस्तो आगो बालेका थिए कि सामन्ती शक्तिलाई उभिन गाह्रो भयो । चे ग्वेभारामाथि किताब लेखेका अमेरिकी पत्रकार जोन एन्डरसनले बीबीसीसँग कुरा गर्दै भन्छन्, ‘मैले पाकिस्तानमा ट्रक र लरीको पछाडि, जापानका बालबालिका र युवाहरूको स्नोबोर्डमा चे ग्वेभाराको तस्बिर देखेको छु । चेले क्युबालाई सोभियत संघको नजिक ल्याए । क्युबाले दशकौंदेखि यही बाटो पछ्याइरहेको छ। शक्तिशाली अमेरिका विरुद्ध एक वा दुई मात्र होइन धेरै भियतनामलाई उठाउने साहस चेले नै गरेका थिए । चे प्रणाली विरुद्ध युवाहरुको आक्रोश, यसको आदर्शका लागि लड्ने प्रतिक हो ।”

यही कारण थियो कि अमेरिकाका सामन्ती शक्तिहरू चे ग्वेभारालाई कुनै पनि हालतमा हटाउन चाहन्थे। त्यो मिति अक्टोबर ९, १९६७ थियो, जब चे ग्वेभारा बोलिभियामा त्यहाँको सरकारलाई ध्वस्त पार्न खोजिरहेका थिए, त्यही समयमा बोलिभियाका सेना र सीआईए अधिकारीहरूले चे ग्वेभाराको बारेमा थाहा पाए र उनीहरूले उहाँलाई त्यहाँ समाप्त गरे। हत्यापछि पनि चे ग्वेभाराको क्रान्तिलाई सामन्तवादी शक्तिले मेटाउन सकेनन् तर त्यो ‘चे’ को तस्विर लिएर विश्वभरका जनता सामन्तवादको विरुद्धमा उभिएर चे ग्वेभाराको सोच र उनको लडाइँलाई जीवित राखे ।

( लेखक क्रान्तिकारी युवा नवीन कोइराला हुन् । मधेश आन्दोलन र मिटर ब्याज पिडितकाे पक्षमा गरिएकाे आन्दोलनमा उनले अग्रणी भूमिका खेलेका थिए । )

काठमाडौँ । आज प्रतिनिधिसभाको बैठक बस्ने भएको छ । बैठक बिहान ११ बजे संसद् भवन नयाँ बानेश्वरमा बस्ने संसद् सचिवालयले जानकारी दिएको छ ।

बैठकमा प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले राष्ट्रिय प्राकृतिक स्रोत तथा वित्त आयोगको पाँचौँ वार्षिक प्रतिवेदन २०८० पेस गर्ने कार्यसूची रहेको छ ।

त्यसैगरी उपप्रधान तथा गृहमन्त्री रवि लामिछानेले राजनीतिक दलसम्बन्धी (दोस्रो संशोधन) विधेयक २०८० माथि विचार गरियोस् भन्ने प्रस्ताव प्रस्तुत गर्नेछन् । यद्यपि गृहमन्त्री लामिछानेमाथि छानबिन समिति बनाउनुपर्ने बताउँदै आएको प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेस उनलाई रोष्टममा जान नदिने अडानमा छ ।

यता उर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री शक्तिबहादुर बस्नेतले अन्तर्राष्ट्रिय सौर्य गठबन्धनको स्थापनासँग सम्बन्धित सम्झौताको प्रावधानमाथि सदनमा छलफल गरियोस् भन्ने प्रस्ताव प्रस्तुत गर्नेछन् ।

उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री दामोदर भण्डारीले राष्ट्रियसभामा उत्पति भएको विद्युतीय व्यापार विधेयक, २०८० माथि विचार गरियोस् भन्ने प्रस्ताव प्रस्तुत गर्ने कार्यसूची रहेको छ ।

भक्तपुर । जनक शिक्षा सामाग्री केन्द्र लिमिटेडले देशभरका ८० प्रतिशत विद्यालयमा पाठ्यपुस्तक पुगिसकेको जनाएको छ । चैत १३ गतेसम्म कूल एक करोड ७० लाख थान पुस्तक छपाई गरी हालसम्म ८० प्रतिशत पुस्तक बिक्री गरिसकेको केन्द्रका महाप्रबन्धक अनिलकुमार झाले जानकारी दिए ।

उनले आजसम्म ७५ जिल्लामा पुस्तक पुगिसकेको जानकारी दिए । उनका अनुसार आजदेखि सोलुखुम्बु, बाँके र बर्दियामा पाठ्यपुस्तक वितरण सुरु भएको छ । कैलालीमा भने भोलिदेखि पुस्तक बिक्री सुरु गरिनेछ । उनले यही चैत २८ गतेसम्म सबै जिल्लामा पाठ्यपुस्तक बिक्री वितरण गर्ने गरी काम भइरहेको बताए ।

स्थानीय तहले विद्यालयलाई पाठ्यपुस्तकको रकम निकासा नगर्दा पाठ्यपुस्तक बिक्रीमा केही ढिलाइ भएको उनको भनाइ छ । उनले सोलुखुम्बुका स्थानीय तहलाई पत्राचार गरेको १० दिनपछि आज रकम निकासा भएको बताए ।

दुर्गम जिल्लाका विद्यालयमा पाठ्यपुस्तक वितरणपछि काठमाडौं उपत्यकामा सुरु गरिने झाको भनाइ छ ।

काठमाडौं, २६ चैत्र । नेकपा (एकीकृत समाजवादी) की सचिव रामकुमारी झाँक्री एमालेमा फर्किने मन बनाएर बसेकी छिन् । पछिल्लो समय पार्टीमा त्यति सक्रिय नभएकी झाँक्री विभिन्न सामाजिक कार्यमा भने सक्रिय छिन् । पार्टी अध्यक्ष माधवकुमार नेपाल र सम्मानित नेता झलनाथ खनालसँग उनको त्यति सुमधुर सम्बन्ध छैन् ।

उनले पार्टी नेतृत्वको खुलेर आलोचना गर्ने गरेकी छिन् । पछिल्लो समय उनले मिडियामार्फत सार्वजनिक रुपमै एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीको भने खुलेर प्रशंसा गर्ने गरेकी छिन् । माधव नेपालले एमाले विभाजन गरेर एकीकृत समाजवादी पार्टी बनाउँदा झाँक्री लाइमलाईटमा थिईन्। पार्टी फुटाउन निर्णायक र हस्तक्षेपकारी भूमिका निर्वाह गरेकी झाँक्री शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको सरकारमा सहरी विकासमन्त्री समेत बनिन् ।

तर, मन्त्रीबाट अध्यक्ष नेपालले अपमानजनक रुपमा फिर्ता बोलाएपछि भने झाँक्री नेपालसँग रुष्ट थिईन् । त्यही समयदेखि उनीहरुबीच सम्बन्धमा चिसोपना आएको जानकारहरु बताउँछन् । झाँक्रीले एमालेको दशैं, तिहार तथा छठको उपलक्ष्यमा आयोजना गरेको चियापान समारोहमा झाँक्री बुके लिएर च्यासल पुगेकी थिईन् ।

उनले त्यहाँ एमाले नेतृ अष्टलक्ष्मी शाक्यसँग अंकमाल गर्नुको साथ एमाले नेताहरुसँग हार्तिकता देखिएको । ओलीले समेत झाँक्रीलाई विशेष महत्व दिएका थिए । झाँक्रीलाई एमालेमा फर्किनको लागि सबैभन्दा बढि जोड सचिव योगेश भट्टराई, ठाकुर गैरेलगायतले गरिरहेका छन् । अहिले ओलीले समेत एमालेमा फर्किएर सक्रियताका साथ काम गर्न भनिरहेका छन् ।

उनले पनि आफूनिकटका साथीभाइहरुसँग ढिलो चाँडो एमाले र एकीकृत समाजवादी एक बनाउनुको विकल्प नहुने बताउने गरेकी छिन् । उनले माधव नेपालले एमालेसँग एकता गर्न ढिलाई गरे आफू चाहीँ अब नरोकिने पनि भन्न थालेको चर्चा छ ।